รู้จัก Google Colab และคำสั่งแสดงผล

การเขียนโปรแกรม (Programming) คือการเขียนชุดคำสั่งเพื่อสั่งให้คอมพิวเตอร์ทำงานตามขั้นตอนที่เราต้องการ ในรายวิชานี้เราจะใช้ ภาษาไพธอน (Python) ซึ่งเป็นภาษาที่อ่านง่าย โครงสร้างไม่ซับซ้อน และได้รับความนิยมสูงที่สุดภาษาหนึ่งของโลก

1. รู้จักกับ Google Colab

Google Colaboratory หรือเรียกสั้น ๆ ว่า Google Colab คือเครื่องมือสำหรับเขียนและรันโค้ดภาษา Python ผ่านเว็บเบราว์เซอร์ได้ฟรี โดยมีข้อดีหลัก ๆ ดังนี้

  • ไม่ต้องติดตั้งโปรแกรม: ขอแค่มีอินเทอร์เน็ตและบัญชี Google ก็ใช้งานได้ทันทีทั้งในคอมพิวเตอร์ แท็บเล็ต และสมาร์ตโฟน
  • บันทึกงานอัตโนมัติ: ไฟล์งานทั้งหมดจะถูกเก็บไว้ใน Google Drive ของเรา (นามสกุลไฟล์คือ .ipynb)
  • แชร์ส่งงานง่าย: สามารถกดแชร์ลิงก์ส่งให้ครูตรวจได้เหมือนการทำงานบน Google Docs

วิธีเริ่มต้นใช้งาน

  1. เข้าไปที่เว็บไซต์ colab.research.google.com แล้วลงชื่อเข้าใช้ด้วยบัญชี Google
  2. คลิกปุ่ม New notebook (สมุดบันทึกใหม่) ที่มุมขวาล่าง
  3. คลิกที่ชื่อไฟล์มุมซ้ายบน (ค่าเริ่มต้นคือ Untitled0.ipynb) เพื่อเปลี่ยนชื่อไฟล์ เช่น งานที่_1_1_ชื่อนักเรียน.ipynb

2. ส่วนประกอบสำคัญ: Code Cell และ Text Cell

พื้นที่ทำงานใน Google Colab จะแบ่งออกเป็นกล่อง ๆ เรียกว่า เซลล์ (Cell) ซึ่งมี 2 ประเภทหลัก คือ

  • + Code (เซลล์โค้ด): ใช้สำหรับพิมพ์คำสั่งภาษา Python และกดปุ่ม Play (รัน) ด้านซ้ายของกล่อง (หรือกดปุ่มลัด Ctrl + Enter) เพื่อให้คอมพิวเตอร์ประมวลผลและแสดงผลลัพธ์ด้านล่าง
  • + Text (เซลล์ข้อความ): ใช้สำหรับพิมพ์ข้อความอธิบาย โจทย์ ชื่อ-นามสกุล หรือจดบันทึกความรู้ โดยส่วนนี้คอมพิวเตอร์จะไม่นำไปประมวลผลเป็นโค้ด

3. คำสั่งแสดงผลเบื้องต้น: print()

คำสั่งแรกที่นักเขียนโปรแกรมทุกคนต้องรู้จักคือคำสั่ง print() ซึ่งทำหน้าที่แสดงข้อความหรือตัวเลขออกทางหน้าจอ

กฎเหล็กของการใช้คำสั่ง print()

  • ต้องเขียนด้วย ตัวพิมพ์เล็กทั้งหมด เท่านั้น (print ไม่ใช่ Print)
  • यदिต้องการแสดงผล ข้อความ (String) จะต้องใส่เครื่องหมายอัญประกาศเดี่ยว '...' หรืออัญประกาศคู่ "..." ครอบข้อความนั้นเสมอ
  • หากต้องการแสดงผล ตัวเลขหรือผลการคำนวณ สามารถใส่ตัวเลขลงไปในวงเล็บได้เลยโดยไม่ต้องมีเครื่องหมายคำพูด

ตัวอย่างการใช้งานรูปแบบต่าง ๆ

รูปแบบที่ 1: แสดงข้อความทั่วไป

Python

print("สวัสดีชาวโลก")
print('ยินดีต้อนรับสู่วิชาเขียนโปรแกรม ม.4')

ผลลัพธ์:

Plaintext

สวัสดีชาวโลก
ยินดีต้อนรับสู่วิชาเขียนโปรแกรม ม.4

รูปแบบที่ 2: แสดงตัวเลขและการคำนวณเบื้องต้น สังเกตความแตกต่างระหว่างการใส่เครื่องหมายคำพูดและการไม่ใส่เครื่องหมายคำพูด

Python

print(2569)
print(10 + 5)
print("10 + 5")

ผลลัพธ์:

Plaintext

2569
15
10 + 5

คำอธิบาย: บรรทัดที่สองไม่มีเครื่องหมายคำพูด Python จึงมองเป็นตัวเลขแล้วบวกกันได้ 15 ส่วนบรรทัดที่สามมีเครื่องหมายคำพูดครอบอยู่ Python จึงมองเป็นข้อความธรรมดาและพิมพ์ออกมาตรง ๆ ว่า 10 + 5

รูปแบบที่ 3: แสดงหลายค่าพร้อมกันในบรรทัดเดียว เราสามารถใช้เครื่องหมายจุลภาค (,) คั่นระหว่างข้อความและตัวเลขได้ โดย Python จะเว้นวรรคให้อัตโนมัติ 1 เคาะ

Python

print("ฉันอายุ", 16, "ปี")
print("ผลคูณของ 5 กับ 4 คือ", 5 * 4)

ผลลัพธ์:

Plaintext

ฉันอายุ 16 ปี
ผลคูณของ 5 กับ 4 คือ 20

4. การใส่หมายเหตุในโค้ด (Comment)

ในการเขียนโปรแกรม บางครั้งเราต้องการเขียนคำอธิบายกำกับไว้ใน Code Cell เพื่อเตือนความจำตัวเอง โดยไม่ต้องการให้คอมพิวเตอร์รันบรรทัดนั้น เราสามารถทำได้โดยใส่เครื่องหมาย # (Hashtag) ไว้ข้างหน้าข้อความ

Python

# บรรทัดนี้คือคอมเมนต์ คอมพิวเตอร์จะข้ามไปไม่ทำงาน
print("บรรทัดนี้ทำงานตามปกติ") # คอมเมนต์ต่อท้ายบรรทัดก็ได้เช่นกัน

5. ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย (Common Errors)

หากพิมพ์โค้ดผิดไวยากรณ์ Google Colab จะขีดเส้นใต้สีแดงและแจ้งเตือนว่า SyntaxError จุดที่ต้องระวังมีดังนี้

  • พิมพ์ชื่อคำสั่งเป็นตัวพิมพ์ใหญ่: เช่น Print("Hello") (ต้องแก้เป็น print ตัวเล็ก)
  • ลืมปิดวงเล็บหรือเครื่องหมายคำพูด: เช่น print("สวัสดี) (เปิดด้วย " ต้องปิดด้วย " เสมอ)
  • ใช้วงเล็บหรือเครื่องหมายผิดชนิด: ตรวจสอบแป้นพิมพ์ภาษาไทย/อังกฤษให้ดี ต้องใช้เครื่องหมาย " หรือ ' เท่านั้น

6. วิธีแชร์ลิงก์ Google Colab เพื่อส่งงานครู

เมื่อเขียนโค้ดและรันผลลัพธ์เสร็จเรียบร้อยแล้ว ก่อนนำลิงก์ไปส่งจะต้อง เปิดสิทธิ์ให้ครูเข้าตรวจได้ ตามขั้นตอนดังนี้ (สำคัญมาก หากไม่ทำขั้นตอนนี้ ครูจะเปิดดูงานไม่ได้)

  1. คลิกที่ปุ่ม Share (แชร์) ที่อยู่มุมขวาบนของหน้าจอ
  2. ในหน้าต่างที่เด้งขึ้นมา ให้ดูที่หัวข้อ General access (การเข้าถึงทั่วไป)
  3. คลิกเปลี่ยนจากคำว่า Restricted (จำกัด) ให้เป็น Anyone with the link (ทุกคนที่มีลิงก์)
  4. สังเกตสิทธิ์ด้านขวา ให้ตั้งเป็น Viewer (ผู้มีสิทธิ์อ่าน) หรือ Commenter (ผู้แสดงความคิดเห็น) ตามที่ครูกำหนด
  5. คลิกปุ่ม Copy link (คัดลอกลิงก์) แล้วนำลิงก์ที่ได้ไปวางส่งในระบบส่งงานของห้องเรียน

ข้อควรระวัง: ห้ามคัดลอก URL จากแถบที่อยู่ด้านบนของเว็บเบราว์เซอร์มาส่งโดยยังไม่เปลี่ยนการตั้งค่าเป็น “ทุกคนที่มีลิงก์” เด็ดขาด

กิจกรรมฝึกทักษะที่ 1.1: บัตรแนะนำตัวดิจิทัลและการส่งงาน

คำชี้แจง: ให้นักเรียนสร้างไฟล์ Google Colab ใหม่และปฏิบัติตามขั้นตอนต่อไปนี้ให้ครบถ้วน

ตอนที่ 1: จัดการไฟล์และเขียนโปรแกรม

  1. เปลี่ยนชื่อไฟล์ที่มุมซ้ายบนเป็น Ex1_1_เลขที่_ชื่อ.ipynb (เช่น Ex1_1_05_สมชาย.ipynb)
  2. สร้าง Text Cell ด้านบนสุด พิมพ์ชื่อ-นามสกุล ชั้น และเลขที่ของตนเอง
  3. สร้าง Code Cell ด้านล่าง แล้วเขียนคำสั่ง print() เพื่อแสดงผลข้อมูล 4 บรรทัด ดังนี้
    • บรรทัดที่ 1: แสดงชื่อ-นามสกุล และชื่อเล่น (โดยบรรทัดบนสุดของโค้ด ให้ใส่ # คอมเมนต์บอกเลขที่ของตนเองไว้ด้วย)
    • บรรทัดที่ 2: แสดงชั้นเรียนและชื่อโรงเรียน
    • บรรทัดที่ 3: แสดงสิ่งที่สนใจหรือคติประจำใจ
    • บรรทัดที่ 4: แสดงอายุของตนเอง โดยใช้ Python คำนวณจากปี พ.ศ. ปัจจุบัน ลบด้วยปี พ.ศ. เกิด (เช่น print("ฉันอายุ", 2569 - 2553, "ปี"))
  4. กดปุ่ม Run (รัน) ให้ผลลัพธ์แสดงออกมาด้านล่าง Code Cell ให้เรียบร้อย (ต้องเห็นผลลัพธ์คาไว้ในหน้าจอ)

ตอนที่ 2: การส่งงาน

  1. กดปุ่ม Share (แชร์) มุมขวาบน ตั้งค่าการเข้าถึงเป็น Anyone with the link (ทุกคนที่มีลิงก์)
  2. กด Copy link (คัดลอกลิงก์)
  3. (เทคนิคแนะนำ) ลองนำลิงก์ที่คัดลอกไว้ ไปเปิดใน โหมดไม่ระบุตัวตน (Incognito Window) ของเบราว์เซอร์ เพื่อทดสอบว่าสามารถเปิดดูไฟล์ได้โดยไม่ต้องล็อกอินหรือไม่
  4. นำลิงก์ที่ทดสอบผ่านแล้วไปส่งในช่องทางที่ครูกำหนด